ΤΑ ΣΑΡΑΝΤΑ
ΤΟΥ ΚΑΠΕΤΑΝΙΟΥ

Εἶσαι θαλασσινὸς πρὶν μάθῃς νὰ περπατᾷς. Τὸ ὄνομά σου τὸ κρατᾷ τὸ λιμάνι ἐδῶ καὶ τρεῖς γενιές, καὶ ὅλοι σὲ ξέρουν: ὁ μικρὸς Βελάνης, ποὺ τοῦ ἔδωσαν τιμόνι πρὶν τοῦ φυτρώσῃ γένι. Διαβάζεις τὸ νερὸ ὅπως ἄλλοι διαβάζουν πρόσωπα — τὸ ρεῦμα, τὴ φουσκοθαλασσιά, τὴ στιγμὴ ποὺ ὁ καιρὸς θὰ γυρίσῃ. Ξέρεις κάθε ξέρα ἀπ' τὸ Γαλαξίδι ὣς τὴν Ἴτεα μὲ κλειστὰ μάτια. Κι ὅμως, ὣς σήμερα, πάντα κάποιος ἄλλος κρατοῦσε τὴν εὐθύνη δίπλα σου.

Γιατὶ τὸ Γαλαξίδι ποὺ σὲ γέννησε πεθαίνει. Τὰ μεγάλα ἱστιοφόρα ποὺ ἔκαναν αὐτὸν τὸν βράχο πλουσιότερο ἀπ' τὴν Ἀθήνα σαπίζουν στὰ ταρσανάδικα· ὁ ἀτμὸς πῆρε τὶς θάλασσες, κι οἱ γέροι καπεταναῖοι ἀρνήθηκαν ν' ἀλλάξουν. Μιὰ ὁλόκληρη πόλη ποὺ ζοῦσε ἀπ' τὸ ξύλο καὶ τὸ πανί, τώρα μετράει χῆρες. Ἐσὺ εἶσαι ἀπ' τοὺς τελευταίους νέους ποὺ ἀκόμη ὀνειρεύονται κατάστρωμα.

Πέρασαν σαράντα μέρες ἀπὸ τότε ποὺ ὁ Καπετὰν Ἀνάργυρος Σιδέρης — ὁ πιὸ μεγάλος ἀπ' ὅλους, ὁ ἄνθρωπος ποὺ θαύμαζες — πνίγηκε σὲ θάλασσα λάδι, νηνεμία, καὶ ξεβράστηκε στεγνός. Ἀπόψε εἶναι τὸ σαρανταήμερο μνημόσυνό του, στὸ ἀρχοντικό του πάνω ἀπ' τὸν Χηρόλακα.

Γεννήθηκες μέσα στὸν ἦχο τοῦ σφυριοῦ στὸ καρνάγιο, μὰ ἡ καρδιά σου χτυπάει μὲ τὸν ρυθμὸ τῆς μηχανῆς. Στὰ δεκαεφτά σου ξέρεις ἤδη νὰ λύνῃς κι ἕναν ἀτμολέβητα κομμάτι-κομμάτι καὶ νὰ τὸν ξαναστήνῃς. Οἱ ἄνθρωποι σὲ μπερδεύουν· οἱ μηχανὲς ὄχι. Μιὰ μηχανὴ ἂν χαλάσῃ, βρίσκεις τὸ ἐλάττωμα καὶ τὸ φτιάχνεις.

Γιατὶ ἀπὸ τότε ποὺ ἦρθε ὁ ἀτμός, τὸ Γαλαξίδι σβήνει — καὶ μαζί του κάτι σβήνει καὶ μέσα σου. Δουλεύεις στὸ πρῶτο ἀτμόπλοιο ποὺ θέλησε ἡ πόλη, ἐνῶ τὸ καρνάγιο τοῦ ἀδελφοῦ σου πεθαίνει. Στέκεσαι ἀνάμεσα στὸ καινούργιο καὶ στὸ νεκρό, καὶ καμιὰ μεριὰ δὲν σοῦ δίνει λόγο νὰ σηκωθῇς τὸ πρωί.

Πέρασαν σαράντα μέρες ἀπὸ τότε ποὺ ὁ Καπετὰν Ἀνάργυρος Σιδέρης πνίγηκε σὲ θάλασσα λάδι, νηνεμία, καὶ ξεβράστηκε στεγνός. Ἀπόψε εἶναι τὸ σαρανταήμερο μνημόσυνό του, στὸ ἀρχοντικό του πάνω ἀπ' τὸν Χηρόλακα. Ἡ καταιγίδα ἔκλεισε τοὺς δρόμους πίσω σου.

Εἶσαι ὁ μεγαλύτερος, ὁ βαρύς, αὐτὸς ποὺ ὅταν στέκεται σὲ μιὰ πόρτα δὲν περνάει τίποτα. Στὰ δεκαεννιά σου τὰ χέρια σου σηκώνουν ὅ,τι δὲν σηκώνουν τρεῖς. Ἔμεινες στὸ καρνάγιο ὅταν ὅλοι ἔφυγαν, γιατὶ κάποιος ἔπρεπε νὰ μείνῃ μὲ τὰ νεκρὰ ξύλα.

Μὰ τὸ καρνάγιο πέθανε, κι ἐσὺ τὸ ξέρεις. Ὁ ἀτμὸς πῆρε τὶς θάλασσες· τὰ μεγάλα ἱστιοφόρα σαπίζουν στὰ σκαριά. Κάθεσαι στὸν πάγκο μὲ τὰ βαριὰ ἐργαλεῖα κι ἀφήνεις τὴ μέρα νὰ περάσῃ ἀπὸ πάνω σου σὰν νερό.

Πέρασαν σαράντα μέρες ἀπὸ τότε ποὺ ὁ Καπετὰν Ἀνάργυρος Σιδέρης πνίγηκε σὲ θάλασσα λάδι, νηνεμία, καὶ ξεβράστηκε στεγνός. Ἀπόψε εἶναι τὸ σαρανταήμερο μνημόσυνό του, στὸ ἀρχοντικό του πάνω ἀπ' τὸν Χηρόλακα. Ἡ καταιγίδα ἔκλεισε τοὺς δρόμους πίσω σου.

Εἶσαι ὁ βαρύς, ὁ δυνατός· αὐτὸς ποὺ ὅταν στέκεται σὲ μιὰ πόρτα δὲν περνάει τίποτα. Στὸν ταρσανὰ σήκωνες καρίνες καὶ μαδέρια ἀπὸ παιδί, καὶ τὰ χέρια σου κάνουν τὴ δουλειὰ τριῶν. Δὲν εἶσαι τῶν πολλῶν λόγων.

Μὰ τὸ Γαλαξίδι πεθαίνει, κι ὁ ταρσανὰς μαζί του. Ὁ καπετὰν Ἀνάργυρος Σιδέρης σοῦ ἔδωσε δουλειὰ κι ἕναν καλὸ λόγο ὅταν κανεὶς ἄλλος δὲν σὲ ἤθελε — καὶ τοῦτο δὲν τὸ ξεχνᾷς.

Ἐσὺ τράβηξες τὸ στεγνὸ κορμὶ του ἀπ' τὸ νερό — πνιγμένο, μὰ οὔτε σταγόνα πάνω του. Σαράντα μέρες τώρα δὲν κοιμᾶσαι. Ἀπόψε εἶναι τὸ σαρανταήμερο μνημόσυνό του, στὸ ἀρχοντικὸ πάνω ἀπ' τὸν Χηρόλακα — καὶ πᾷς, γιατὶ τοῦ χρωστᾷς. Ἡ καταιγίδα ἔκλεισε τοὺς δρόμους πίσω σου.

Εἶσαι δώδεκα χρονῶν καὶ ἤδη ἄνθρωπος τῆς θάλασσας. Μοῦτσος, ναυτόπαιδο, βαφτιστήρι τοῦ καπετάνιου ποὺ σοῦ ὑποσχέθηκε ἕνα ταξίδι. Εἶσαι γρήγορος, καθαρός, καὶ ἡ θάλασσα δὲν μπορεῖ νὰ σὲ ξεγελάσῃ. Ὅλοι στὸ καράβι σὲ προσέχουν — κι ὅλοι ξέρουν ὅτι ἔχεις καρδιὰ πιὸ μεγάλη ἀπ' τὸ μπόι σου.

Μὰ σοῦ πῆραν πολλά. Ὁ νονός σου, ὁ καπετάνιος, εἶναι νεκρός — καὶ τὸ ταξίδι ποὺ σοῦ ὑποσχέθηκε δὲν ἔγινε ποτέ. Κάπου βαθιὰ μέσα σου κάθεται ἕνας κόμπος, ζεστὸς σὰν κάρβουνο.

Πέρασαν σαράντα μέρες ἀπὸ τότε ποὺ ὁ Καπετὰν Ἀνάργυρος Σιδέρης πνίγηκε σὲ θάλασσα λάδι, νηνεμία, καὶ ξεβράστηκε στεγνός. Ἀπόψε εἶναι τὸ σαρανταήμερο μνημόσυνό του, στὸ ἀρχοντικό του πάνω ἀπ' τὸν Χηρόλακα. Ἡ καταιγίδα ἔκλεισε τοὺς δρόμους πίσω σου.